Biskupsstofa
Laugavegi 31, 150 Rvk.
Sími 528 4000, fax 528 4098
kirkjan@kirkjan.is

Kirkjuþing
Safnaðarheimili Grensáskirkju
Háaleitisbraut 66, 108 Rvk.
Sími 856 1542
kirkjuthing@kirkjuthing.is

Leiðarstýring

Tillaga að starfsreglum um breytingu á starfsreglum um prestssetur og aðrar fasteignir þjóðkirkjunnar nr. 950/2009 (sala greiðsl

Mál númer: 
11
Ár: 
2013

1. gr.
5. mgr. 21. gr. starfsreglna um prestssetur og aðrar fasteignir þjóðkirkjunnar orðast svo:
Leiga af greiðslumarki saufjár og mjólkur skal nema 20% af beingreiðslum.
Nú losnar greiðslumark á jörð í eigu kirkjumálasjóðs við ábúðarlok og skal þá fasteignanefnd þjóðkirkjunnar selja greiðslumarkið eftir þeim almennu reglum sem um slíka sölu gilda hverju sinni.
Ef jörð er setin af presti skal greiðslumark selt við lok skipunartíma prestsins, eða fyrr ef um það semst. Skal þó viðkomandi prestur njóta forkaupsréttar að greiðslumarki enda hafi hann gert fasteignanefnd grein fyrir því að hann hyggist nýta forkaupsrétt sinn eigi síðar en fyrir næstu áramót eftir að greiðslumark hefur verið auglýst til sölu.
Fasteignanefnd skal semja vinnureglur um úthlutun á greiðslumarki og meðferð þess.

2. gr.
Starfsreglur þessar sem settar eru á grundvelli 59. gr. laga um stöðu, stjórn og starfshætti þjóðkirkjunnar nr. 78/1997 öðlast þegar gildi.

Athugasemdir við tillögu þessa
Kirkjumálasjóður á greiðslumark í sauðfé sem nemur 1.833 ærgildum árið 2013. Samkvæmt núgildandi starfsreglum um prestssetur og aðrar fasteignir kirkjunnar nr. 950/2007 skal greiða endurgjald fyrir afnot af greiðslumarki sem nemur 20% af beingreiðslum. Beingreiðslur árið 2013 eru kr. 6.519 fyrir hvert ærgildi. Endurgjald sem greiða skal samkvæmt framanskráðu er því 1.304 kr. fyrir hvert ærgildi. Verðmæti greiðslumarks var u.þ.b. 30 þús. kr. fyrir hvert ærgildi um áramót 2012 / 2013. Samkvæmt því má telja að verðmæti greiðslumarks í eigu kirkjunnar geti numið u.þ.b. 55 millj. kr. Leigugjald gæti því numið kr. 2.390.000 á ári. Nafnávöxtun er því um 4,3%.
Frá heildarendurgjaldi dragast ærgildi sem kunna að fylgja einstökum jörðum en fyrir þau skal ekki greitt. Arðsemi þessara réttinda er því lítil og auk þess töluverð vinna að halda utan um þessi mál. Flutningsmenn telja óeðlilegt að kirkjan eigi slík réttindi og leggja því til að sú stefnumörkun verði samþykkt að kirkjumálasjóður selji réttindin þegar tiltekin skilyrði eru uppfyllt. Þannig verði greiðslumark ávallt selt þegar jörð losnar úr ábúð. Nú þegar er fyrir hendi greiðslumark sem er ekki nýtt í þágu kirkjunnar þ.e. á jörðunum Kolfreyjustað, Holti og Möðruvöllum. Þetta greiðslumark skilar kirkjunni nú engum arði og er ekki rétt að kirkjan liggi með slík verðmæti. Þá er það einnig mat flutningsmanna að þeir sem hyggjast stunda sauðfjárbúskap á jörðum kirkjumálasjóðs leggi sér sjálfir til þau réttindi sem þarf til að njóta beingreiðslna eins og allir aðrir sauðfjárbændur þurfa að gera. Eðlilegt er að sanngirni sé gætt í garð þeirra presta sem nýta greiðslumark á prestssetursjörðum. Er því lagt til að greiðslumarkið verði selt við lok skipunartíma viðkomandi prests. Þetta þýðir að prestar sem skipaðir eru ótímabundið halda greiðslumarkinu meðan þeir gegna embættinu. Greiðslumark á jörðum sem setnar eru af prestum sem skipaðir hafa verið til fimm ára fellur þá niður við lok skipunartímans. Þeir prestar geta þá keypt greiðslumark kirkjumálasjóðs með því að ganga inn í hæsta boð á grundvelli forkaupsréttar ef þeir kjósa svo. Reglur þessa girða ekki fyrir það að jörð sé seld með greiðslumarki ef það þykir hagfelldara fyrir kirkjumálasjóð. Flutningsmenn leggja einnig til að fellt verði brott ákvæði um að ekki sé greidd leiga af þeim ærgildum sem áður fylgdu viðkomandi prestssetrum. Sú regla virðist reist á misskilningi um eðli ærgilda. Greiðslumark og ærgildi eru tveir ólíkir hlutir og ber ekki að blanda því saman og ekki sjáanleg rök fyrir því að prestur eigi að njóta ókeypis greiðslumarks þótt bústofn fylgi jörðum.

Höfundur: 
Bjarni Kr. Grímsson

Umræða

Tillaga að starfsreglum um breytingu á starfsreglum um prestsset

Þarf ekki að skoða þessa tillögu í ljósi Ábúðarlaga nr. 80/9. júní 2004?
Þar er kveðið á um að ábúandi hafi fullan afnotarétt af jörð þeirri sem hann situr, þar með talið greiðslumarki. Prestur sem situr prestsseturjörð er ábúandi skv. þessum lögum og hefur því réttindi skv. þeim. Sjá einkum 10. grein laganna.

„III. kafli. Réttindi og skyldur ábúanda og jarðareiganda.
10. gr. Leiguliðaafnot ábúanda.
Ábúandi skal hafa öll leiguliðaafnot ábúðarjarðar sinnar. Það eru leiguliðaafnot að hafa full afnotaumráð þeirra nytja sem jörðin sjálf gefur af sér án þess að hún eða sá hluti hennar sem afraksturinn gefur rýrni eða eyðileggist við notkunina. Til leiguliðaafnota telst ræktun og öll mannvirki svo og greiðslumark og hlunnindi er jörðinni fylgja nema um annað hafi verið samið, sbr. þó 11. gr. og ákvæði til bráðabirgða I.
11. gr. Réttindi undanskilin leiguliðaafnotum.
Undanskilin leiguliðaafnotum eru vatns- og jarðhitaréttindi, þ.m.t. jarðhiti, námur, byggingarefni, svo sem sand- og malarnámur og önnur jarðefni sem ekki geta talist til venjulegra leiguliðaafnota af jörð, einnig land til nauðsynlegra bygginga svo að eigandi geti hagnýtt þessi efni. Ábúandi á þó rétt á vatni til áveitu og heimilisrafstöðvar og til upphitunar á mannvirkjum jarðar, þ.m.t. gróðurhúsum til eigin atvinnurekstrar. Enn fremur hefur ábúandi rétt til sölu rafmagns inn á viðkomandi dreifikerfi, allt að 2 MW. Þá á ábúandi rétt á byggingarefni til búsþarfa. Ábúandi sem verður fyrir tjóni á eignum sínum vegna hagnýtingar annarra aðila á rétt á bótum fyrir jarðrask og átroðning sem leiðir af virkjun vatns, nýtingu jarðhita eða öðrum framkvæmdum.
Jarðareigandi og ábúandi geta samið um víðtækari afnot af réttindum skv. 1. mgr. enda séu slíkir samningar í samræmi við gildandi lög á hverjum tíma.“

Rita ummæli

  • Vefslóðir og netföng breytast sjálfkrafa í tengla.
  • Leyfð HTML-mörk: <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Línu- og málsgreinaskil eru sett inn sjálfkrafa.

Frekari upplýsingar um textasnið